Domates cep yakıyor! Halden çıkan fiyat üçe katlandı

Domates fiyatlarındaki sert yükseliş tüketicinin cebini yakıyor. Halden 120-180 lira bandında çıkan ürün, nakliye ve maliyetlerle birlikte markette 300-400 liraya kadar ulaşıyor. Arzın düşmesi ve üretimdeki gecikme, fiyatların kısa vadede yüksek kalacağını gösteriyor.

Türkiye genelinde sebze piyasasında yaşanan dalgalanma, en sert şekilde domates fiyatlarına yansıdı. Özellikle İstanbul’da tüketicinin uygun fiyatlı domatese ulaşması zorlaşırken, üretimdeki düşüş ve maliyet artışları fiyatları katladı.

Nisan ayı verilerine göre domates miktar endeksi yıllık bazda yüzde 51,65 azalırken, fiyat endeksi yüzde 265,79 artış gösterdi. Sebze grubunun genelinde de benzer bir tablo dikkat çekti. Sebze miktar endeksi yüzde 36,87 gerilerken, fiyat endeksi yüzde 148,76 yükseldi. Bu veriler, piyasada arzın daraldığını ve fiyat baskısının arttığını ortaya koydu.

Hal çıkış fiyatları ile market fiyatları arasındaki fark ise dikkat çekici boyutlara ulaştı. Salkım domatesin halde 119-180 lira arasında değişen fiyatı markette 250-350 liraya kadar çıkıyor. Kokteyl domates 300 liranın üzerine çıkarken, pembe domatesin fiyatı 400 liraya kadar ulaşıyor. Cherry ve köy domatesinde de benzer artışlar görülüyor.

TGRT ekranlarında konuşan Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Cengiz Balık, fiyat artışının temel nedeninin mevsimsel koşullar olduğunu belirtti.

Balık, bu yıl Nisan ve Mayıs aylarının mevsim normallerine göre daha serin ve yağışlı geçmesinin, domates üretimini doğrudan etkilediğini belirtti. Özellikle örtü altı ve “baharlık bitim” olarak adlandırılan arazilerde olgunlaşma sürecinin geciktiğine dikkat çeken Balık, şu anda Türkiye’nin büyük bölümünü besleyen üretimin ağırlıklı olarak Antalya ve Muğla hattındaki yaklaşık 100 bin dönümlük alandan sağlandığını ifade etti. Bu durumun arz-talep dengesini bozduğunu vurgulayan Balık, ülkede domateste arz eksikliği yaşanırken, bahar aylarıyla birlikte tüketimin artması nedeniyle talebin yükseldiğini söyledi.

Üretimdeki düşüşün fiyatlara doğrudan yansıdığını belirten Balık, en temel ürün olan yemeklik yuvarlak domatesin üretici fiyatının 60 ila 100 lira arasında değiştiğini, salkım, çeri ya da pembe domates gibi diğer çeşitlerde ise fiyatların daha da yüksek olduğunu dile getirdi. Üretici fiyatına işçilik, ambalaj, nakliye, rüsum ve stopaj gibi kalemlerin eklenmesiyle İstanbul’daki maliyetin yaklaşık 20 lira daha arttığını kaydeden Balık, bu nedenle market fiyatlarının mevcut tabloyla örtüştüğünü ifade etti.

Fiyatlardaki yüksek seyrin kısa vadede devam edebileceğini de belirten Balık, Kurban Bayramı öncesinde havaların ısınmasıyla birlikte Türkiye’nin diğer bölgelerinde üretimin başlayacağını ancak bu sürecin zaman alacağını söyledi. Tarla üretiminin bu yıl geciktiğini ve Haziran sonu–Temmuz başını bulabileceğini öngören Balık, örtü altı üretimin ise Mersin ve Antalya arasındaki bazı bölgelerde kademeli olarak devreye gireceğini belirtti. Tüm bu gelişmeler ışığında domates fiyatlarındaki yüksekliğin Mayıs ayı sonuna kadar sürebileceğini ifade etti.

Öte yandan, sert çekirdekli meyvelerde bu yıl için olumlu bir tablo çiziliyor. Geçen yıl yaşanan don olaylarının ardından bu sezon hava koşullarının şu ana kadar üretim açısından elverişli olduğu belirtiliyor.