Sait Ebinç
  30-12-2020 13:38:00

Ev ve Şehir

Ev ve şehir uygarlığın başlangıcından beri insanlığın başlıca terbiye araçlarıdır. Şehrin ve muhitin poetikasını evler, bahçeler, bağlar oluşturur. Bu bağlı bahçeli evler bakmasını bilen için adetâ toprağa dikilen şiirler gibidir. Her şehire, her muhite kendi hüviyetini katan mekânlar vardır. Bu mekânlar gündelik hayata sır, âsâlet, zevk duyarlılık katan unsurlardır. Bu unsurlar nesilleri terbiye eden şehir ve mimari eserleridir. Şehirler en büyük zenginliklerini geçmişlerindeki bu eserlerden alırlar. Ruh ve hissi terbiyemizde bu mekânların büyük rolü vardır. Bir şehri ruhundan tanımak istiyorsanız onun evlerine bahçelerine, bağlarına türkülerine bakmanız icap eder.

Görüntünün olası içeriği: açık hava

Ev dediğimiz insanoğlunun yarattığı ve yaşattığı uygarlık birikimidir. Bu birikimin mekânlarını diğer mekânlardan farklı kılan hususiyetler kent nazariyelerinden çok şehrin aslî unsurlarını oluşturan değerlerdir. Bu değerler insan güzelliği kadar tabiat güzelliğini duymasını sevmesini bilip bu ikisini birleştirecek bir zevk ve duyarlılığa sahip eski zaman evlerinin varlığıdır.

 

Meşeliklerin, korulukların, kara ağaçların serin ve sessiz gölgesinde kendi hallerine bırakılmış eski zaman evlerinin sükûneti hayatın ezeli mâcerasını terennüm ederdi. Bu evler sanki bir başka zamanın uzun yollarından geçip gelmiş yorgun bir yolcunun bahçelerin lütufkâr serinliğindeki inşirâhına benzeyen bir lezzeti ihsâs ederdi bizlere. Yetmişli yılların ortalarıydı çocuktum bütün bunları bilecek yaşta değildim. Fakat bütün bu güzellikleri içeriden yakalayan bir kalb saffeti ve gönül sıcaklığıyla hissedebiliyordum. Bağların bahçelerin tenhalığında bulunan bu eski zaman evlerinin güzelliğinin ruhumuza verdiği genişlik, gönül sıcaklığı, gönül lezzeti ruhumuzu hudutsuzlaştırırdı. Bu güzellik muhitin ve mekânın kendi hususi iklimi içinde yaşadığımız ruh sezişiyle îtikadın ve idrâkin iç benliğimizde kurduğu düzendi aslında. İçimizde kurulan bu düzen hayatımızın ve gönlümüzün iç peyzajıydı.

 

Ben birer şahsiyeti olan bu eski zaman evlerini dostlarım gibi tanırdım. Bu eski zaman evleri kalpleri tamamen iyilik kesilmiş ihtiyarlar gibi geçmiş günlerin bahtiyâr zamanlarından kalma sanki hayatın faniliğini en olgun nazarlarla bizlere söyler gibiydiler. Yüzleri sevilen bir insan yüzüne benzeyen bu evlerin arka kapısından bir başka zamana açılan bahçelerinden elleri meyve dolu sepetlerle geçmiş zamanın tâdlarını lezzetlerini bizlere sunan gül yüzlü gün yüzlü insanlar gelip geçmişler.

 

İçinizdeki şehri tarif etmek için şehrin sekene-i aslisi olarak o şehrin zamanlarını şahsî bir mâcerâ gibi yaşamak gerekir. Onun için insanoğlunun iç âlemini bir şehire benzetebiliriz. Bu âlem evleriyle bağlarıyla, sokağıyla, bostanıyla mekânın bütün değişimine rağmen iç alemimizde yaşar. Şehri bütün olarak kavramak için bu iç âleme doğru giden yollara aşina olmak gerekir. Bu âşinalık şehrin sâkini açısından ruh ve anlam bütünlüğünü sağlayan unsurdur. Bu bütünlük bir hissetme biçimi olarak şehrin sâkinlerinin kimlik ve kişiliğini oluşturur. Bu nedenle şehir kentten farklı olarak bir terbiyenin ve zevkin etrafında oluşmuş ortak bir yaşam alanıdır. Bu terbiye ve zevk eskilerin muhit terbiyesi dediği zihin ve kârekteri biçimlendiren iklimdir. Onun için şehir aslında içimizde bizimle yaşayan bizimde içinde yaşadığımız asırlık zevkin son şahitleri olan bu eski zaman evleridir.

Bu eski evlerin sırrına agâh olabilmek için sanatın ve mimarinin bir mekân bilinci olduğunun farkına varmak gerek. Onun için bu evler daima kendine âşina olan şehrin sekene-i aslisinin gönül diliyle konuşurlar. Bu evlerin güzelliklerini iklimini ahengini anlamak için bu şehrin bağlarında bahçelerinde göz zevkini ve terbiyesini besleyen bir hayatı yaşamak gerekir. Şehr-i dilârada bu hayatı yaşayanlardan biri değerli mimar, akademisyen Şahabettin Öztürk’tür. Şahabettin Öztürk bu güzelliği estetiği hem yaşayan hemde yaşatan kültür hazinelerinin gönüllü hazinedârıdır. Şahabattin Öztürk Asırlık bir zevkin son şahitleri olan bu eski zaman evlerini doksanlı yılların başından itibaren araştırıp röleve ve resititüsyonu yapıp her birinin muhitlerini iç mekanlarını kayda geçirmekle tarihi bir iş yapmıştır.

 

Türkiyede bu kadar çok parayla bu kadar çok çirkin yapıların ortaya çıkması modern mimarlık formasyonunun sanat ve sanat tarihi konusundaki bilgisizlik ve kültürsüzlüğünün mukadder sonucudur. Şahabettin Öztürk sanat ve sanat tarihi konusundaki birikimini mimarlık formasyonuyla birleştiren ender mimarlarımızdan biridir. Kendisi sadece bir mimar değil aynı zamanda akademisyen, sanat tarihçisi, restoratör olması yönüylede bütün bu eserleri hem mimar hem sanatkâr hem de bu şehre meftun bir şehriyâr olarak değerlendirmiştir.

Şahabettin Öztürk’ün çalışmalarını yakînen takip eden biri olarak diyebilirim ki Öztürk yıllarca tek başına bir fakülte gibi çalışmıştır. Öztürk sadece Van’ın değil Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun sivil mimarisinden dini mimarisine su mimarisine kadar bütün tarihi yapılarının rölevesinden restorasyonuna envanterine kadar Öztürk’ün doğrudan veya dolaylı elinin katkısının değmediği tarihi bir eser yok gibidir.

 

Sait Ebinç

 

 

  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 19 13 4 2 45 22 41 +23
2 Fenerbahçe 19 12 4 3 39 23 39 +16
3 Galatasaray 19 11 5 3 40 17 36 +23
4 Gaziantep FK 19 9 3 7 33 23 34 +10
5 Alanyaspor 19 9 6 4 30 17 31 +13
6 Hatayspor 19 9 6 4 28 24 31 +4
7 Trabzonspor 19 8 5 6 23 22 30 +1
8 Fatih Karagümrük 19 7 6 6 31 28 27 +3
9 Yeni Malatyaspor 19 7 6 6 27 25 27 +2
10 Göztepe 19 6 6 7 28 22 25 +6
11 Antalyaspor 19 6 6 7 20 26 25 -6
12 Sivasspor 19 5 5 9 21 23 24 -2
13 Çaykur Rizespor 19 6 7 6 26 34 24 -8
14 Başakşehir FK 19 6 8 5 25 31 23 -6
15 Konyaspor 19 6 9 4 27 27 22 0
16 Kasımpaşa 19 6 9 4 21 30 22 -9
17 Kayserispor 19 5 10 4 14 23 19 -9
18 Gençlerbirliği 19 5 10 4 19 38 19 -19
19 MKE Ankaragücü 19 5 11 3 22 30 18 -8
20 BB Erzurumspor 20 4 11 5 19 35 17 -16
21 Denizlispor 19 3 11 5 18 36 14 -18
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 17 10 2 5 25 13 35 +12
2 İstanbulspor 17 10 3 4 37 19 34 +18
3 Samsunspor 17 9 2 6 24 16 33 +8
4 Altay 17 10 5 2 30 16 32 +14
5 Adana Demirspor 17 9 4 4 30 16 31 +14
6 Tuzlaspor 17 9 5 3 27 24 30 +3
7 Ankara Keçiörengücü 17 8 5 4 22 13 28 +9
8 Altınordu 17 8 5 4 22 22 28 0
9 Bursaspor 17 8 6 3 31 27 27 +4
10 Bandırmaspor 17 7 7 3 22 19 24 +3
11 Adanaspor 17 6 8 3 24 22 21 +2
12 Ümraniyespor 17 5 7 5 18 26 20 -8
13 Boluspor 17 5 8 4 18 20 19 -2
14 Menemenspor 17 3 7 7 16 26 16 -10
15 Balıkesirspor 17 4 9 4 16 28 16 -12
16 Akhisarspor 17 3 10 4 13 25 13 -12
17 Ankaraspor 17 2 12 3 12 31 9 -19
18 Eskişehirspor 17 0 11 6 10 34 3 -24
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 19 15 2 2 45 14 47 +31
2 Van Spor 19 11 4 4 30 18 37 +12
3 Turgutluspor 19 12 7 0 23 29 36 -6
4 Sakaryaspor 19 10 4 5 32 20 35 +12
5 Kırşehir Belediyespor 19 9 4 6 27 15 33 +12
6 Pazarspor 19 10 6 3 32 25 33 +7
7 Kırklarelispor 19 7 3 9 23 15 30 +8
8 Bodrumspor 19 8 6 5 44 30 29 +14
9 Serik Belediyespor 19 7 4 8 29 22 29 +7
10 Tarsus İdman Yurdu 19 7 6 6 28 20 27 +8
11 Sivas Belediyespor 19 6 5 8 32 24 26 +8
12 Karacabey Belediyespor 19 7 7 5 23 20 26 +3
13 Etimesgut Belediyespor 19 6 7 6 18 20 24 -2
14 Pendikspor 19 6 11 2 26 25 20 +1
15 1922 Konyaspor 19 5 10 4 22 22 19 0
16 Kastamonuspor 19 5 10 4 18 29 19 -11
17 Mamak FK 19 5 10 4 20 44 19 -24
18 Elazığspor 19 6 10 3 26 36 18 -10
19 Bayburt Özel İdare Spor 19 4 13 2 15 34 14 -19
20 Kardemir Karabükspor 19 0 17 2 6 57 1 -51
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 15 11 2 2 33 10 35 +23
2 Diyarbekirspor 15 10 2 3 21 10 33 +11
3 Arnavutköy Belediye 15 8 4 3 22 13 27 +9
4 Yeşilyurt Belediyespor 15 8 5 2 22 11 26 +11
5 Ofspor 15 7 4 4 22 19 25 +3
6 Edirnespor 15 6 5 4 21 20 22 +1
7 Fatsa Belediyespor 15 6 5 4 14 15 22 -1
8 Belediye Derincespor 15 5 4 6 18 14 21 +4
9 1877 Alemdağspor 15 5 6 4 21 26 19 -5
10 Nevşehir Belediyespor 15 5 7 3 18 16 18 +2
11 Artvin Hopaspor 15 5 8 2 20 31 17 -11
12 Payasspor 15 4 7 4 19 21 16 -2
13 Çankaya FK 15 5 9 1 13 26 16 -13
14 Kızılcabölükspor 15 3 7 5 16 22 14 -6
15 Antalya Kemerspor 15 2 8 5 14 28 11 -14
16 Manisaspor 15 1 8 6 10 22 9 -12
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/01/2021 Gençlerbirliği vs Trabzonspor
 23/01/2021 Başakşehir FK vs Çaykur Rizespor
 24/01/2021 Konyaspor vs Antalyaspor
 24/01/2021 Denizlispor vs Fatih Karagümrük
 24/01/2021 Yeni Malatyaspor vs Galatasaray
 24/01/2021 Beşiktaş vs Göztepe
 24/01/2021 Gaziantep FK vs Hatayspor
 25/01/2021 Alanyaspor vs MKE Ankaragücü
 25/01/2021 Kasımpaşa vs Sivasspor
 25/01/2021 Fenerbahçe vs Kayserispor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/01/2021 Bandırmaspor vs Ümraniyespor
 23/01/2021 Eskişehirspor vs Ankaraspor
 23/01/2021 Adana Demirspor vs Bursaspor
 24/01/2021 Ankara Keçiörengücü vs Boluspor
 24/01/2021 Tuzlaspor vs Akhisarspor
 24/01/2021 Giresunspor vs Balıkesirspor
 24/01/2021 Samsunspor vs Altay
 25/01/2021 İstanbulspor vs Adanaspor
 25/01/2021 Altınordu vs Menemenspor
 25/01/2021 Altınordu - Menemenspor Menemenspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Altınordu yenilmez
 29/01/2021 Akhisarspor - Bandırmaspor Akhisarspor ligdeki son 9 maçında hiç kazanamadı  Bandırmaspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/01/2021 Bodrumspor vs Etimesgut Belediyespor
 27/01/2021 Elazığspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 27/01/2021 Karacabey Belediyespor vs Kastamonuspor
 27/01/2021 Kırşehir Belediyespor vs Turgutluspor
 27/01/2021 Mamak FK vs Kardemir Karabükspor
 27/01/2021 Pazarspor vs Eyüpspor
 27/01/2021 Pendikspor vs Serik Belediyespor
 27/01/2021 Sakaryaspor vs 1922 Konyaspor
 27/01/2021 Sivas Belediyespor vs Kırklarelispor
 27/01/2021 Van Spor vs Tarsus İdman Yurdu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/01/2021 Edirnespor vs Artvin Hopaspor
 28/01/2021 Antalya Kemerspor vs 1877 Alemdağspor
 28/01/2021 Belediye Derincespor vs Arnavutköy Belediye
 28/01/2021 Çankaya FK vs Kızılcabölükspor
 28/01/2021 Diyarbekirspor vs Manisaspor
 28/01/2021 Fatsa Belediyespor vs Nevşehir Belediyespor
 28/01/2021 Ofspor vs 1928 Bucaspor
 28/01/2021 Payasspor vs Yeşilyurt Belediyespor
HABER ARŞİVİ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI