Prof. Dr. Lokman Aslan
  27-10-2020 06:19:00

Kirletince, yok edince neyi kirletiyor neyi yok ediyoruz

 

Kirletince, yok edince neyi kirletiyor neyi yok ediyoruz. Sulak alanlar

Van Karasu Alanı 2012 (Ağustos)

Van Karasu Sulak Alanı 2020 (Ağustos)

 

Yeryüzünde yüz binlerce yıllık tabii süreçler sonucu oluşan sulak alanlarılar; zengin bitki ve hayvan türleri ile yoğun organizma bulunduran en önemli genetik alanlarıdır. 

Bu alanlar, gerek ekolojik dengenin sağlanmasında, gerekse biyolojik çeşitliliğin korunmasında büyük önem taşımalarının yanı sıra, yöre ve ülke ekonomisine çok büyük katkı sağlarlar.

 

Sulak alanların bu katkıları;

Doğrudan kullanım,

Dolaylı kullanım

Sosyal ve kültürel kullanım değerleri olmak üzere üç ana başlık altında değerlendirilir

Doğrudan kullanım olarak;

İçme, kullanma ve sulama suyu,

Tuz üretimi,

Su ürünleri,

Saz,

Kereste,

Otlatma,

Ulaşım,

Turizm gibi pazar değeri olan doğal ürünlerdir.

 

Sulak alanlardan su temini;

 

Yeryüzünde 21. yüzyılda yaşanacak büyük krizlerin çatışmaların su kaynakları ve sulak alanlar üzerinde yoğunlaşacağı gerçeği dikkate alındığında bu alanların önemi daha iyi anlaşılacaktadır.

 

Su yaşamın temelidir.

Su olamadan hiçbir canlının yaşamını sürdürebilmesi mümkün değildir. Bütün sosyal ve ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilmesi ancak temiz ve yeterli suya sahip olmakla mümkündür.

 

Yeryüzünde kullanıma elverişli suların dağılımlıda homojen değildir. Kuzey ülkelerinde tatlı su miktarı oldukça bol iken, bazı bölgelerde tatlı su kaynakları yetersiz olduğu için bu bölgelerde yaşayan 2,4 milyon insan yetersiz ve kalitesiz su nedeniyle sağlıksız koşullarda yaşamaktadır. Özellikle az gelişmiş ülkelerde ortaya çıkan hastalıkların % 10 nunun yetersiz ve sağlıksız sudan kaynaklandığı bilinmektedir.

 

Araştırmalar son on yılda küresel su talebinin 6-7 kat arttığını gösteriyor.  Bu oran dünya nüfusu artış oranının iki katından daha fazladır.

 

Suya olan talep artmasına rağmen, su kaynaklarının korunmadığı ve kötü yönetildiği için her geçen gün azalmakta ve kalitesi bozulmaktadır. Bu durum su fakiri olan ülkeler ve ülkemiz gibi su varlığı yönünden oldukça kritik noktada olan ülkeler açısından endişe vericidir.

 

Ülkemizde de zamanında tedbir alınmadığı için pek çok su kaynağı kirlenmiş, kurumuş ve kullanılmaz hale gelmiştir.

 

Sulak alanların kurutulması ve yer altı suyunun aşırı kullanımı nedeniyle yeraltı su seviyesi gittikçe düşmüş ve bu düşüşler her yıl artarak devam etmektedir.

Sulak alanlar birer su deposu olduğu gibi yine içme, kullanma ve sulama suyu olarak kullandığımız kaynakları ve yeraltı sularını da beslemektedir.

 

Sulak alanların kirletilmesi, kurutulması veya yok edilmesi sadece bir sulak alanın yok olması demek değildir. Bu durumdan yer altı suları ve yüzlerce km ötedeki su kaynakları da etkilenecektir.

 

Dünya kurulduğundan günümüze; insanlar su olan bölgeleri tercih etmişler suya sahip olan ve suyu kullanan toplumlar, diğer toplumlara karşı üstünlük sağlamışlar. 

 

Son iki yüzyıla kadar doğa ile insanın güçleri eşit durumda idi.   Orantısız bir güç kullanımı yoktu. Kirleticiler doğanın tanıdığı canlının artıkları idi. Doğa kendinden olan bu artıkları temizleyip tekrar kullanıma sunacak yeteneğe sahipti. İnsan son iki yüz yıla kadar doğayı tahrip edebilecek güce sahip değildi. Kendi veya sahip olduğu hayvanların gücüyle doğadan faydalanıyordu.

 

O şartlarda bile çevre sorunu yaşanmaya başlamış; bu sorunlar için önlem almaya başlamışlardır.

 

Hz. Peygamber (sav) de, su kaynaklarına, nehir kenarlarına ve durgun sulara, meyveli ağaç altlarına, gelip geçilen yollara ve insanların gölgelendikleri yerlere tuvalet ihtiyacının giderilmemesini, hayvan ağıllarının su kuyulardan belli bir mesafede uzak tutulmasını emretmiştir. Ayrıca Hz. Peygamber (sav)  akarsuyun kenarında abdest alsan bile suyun israf edilmemesini emretmiştir.

 

Son iki yüz yıla kadar insanın doğayı kullanması ve sudan faydalanması doğa tarafından tolere edebiliyordu.

 

Son yüzyılda sanayi ve teknolojideki ilerleme sonucu; insanoğlu doğaya karşı büyük güce sahip oldu.

Doğada istediği değişikliği kolayca yapabilecek güce erişti. Bu güç sayesinde istediği kadar suyu kullanma ve suyu tutma ve suyun yolunu değiştirme gibi eylemleri, sonucunu düşünmeden gününü kurtarmak için yaptı.

Poşetler, tenekeler, petrol artıkları, kurşun ve arsenik gibi kimyasallar. Herbisitler, insektisitler, gibi usulüne uygun kullanılmayan tarım ilaçları. Sanayi artıkları bunları çoğaltabiliriz

 

Çevresini ve sulak alanları doğal olamayan ürettiği ürünler ile aşırı kirletti.

Bir gram gibi bir ilaç binlerce metre küp suyu ve om binlerce metre kare alanda etkili olmakta ve binlerce canlıyı yok edebilmektedir.

Kirleticiler doğal olmadığı için doğa tarafından dönüştürme işlemi yapılamamaktadır.

 

Çevremize bu kadar zarar veren atıklara karşı gerekli önlemleri alıyor muyuz?

 

İnsan doğaya karşı orantısız güç kullanıyor.

 İnsanın doğaya karşı kullandığı orantısız güç kontrol altına alınmaz ise insan doğayı yok ederek kendi sonunu getirecektir.

 

Su sadece insanlar için ihtiyaç değildir. Her canlının temel ihtiyacıdır. Kirletilince veya kurutulunca sadece insan etkilenmemektedir. Bütün canlılar etkilenmektedir. 

 

Kirlettiğimiz ve yok ettiğimiz her sulak alan temiz ve kullanılabilir suya ulaşmamıza engel olacaktır. Çevremizin, ekosistemin bozulması sonucu bizimde sağlıklı bir yaşam sürmemiz mümkün olmayacaktır.

Biz böyle kirletmeye devam edersek, gerekli tedbirleri en kısa zamanda almaz isek; İçme, kullanma ve sulama suyumuz, Tuz üretimi, Su ürünleri, Saz, Kereste, Otlatma, Ulaşım, Turizm gibi pazar değeri olan doğal ürünlerimiz kirlenecek ya da yok olacak. Bu alanda yaşamını sürdüren canlılar ya yok olacak ya da buraları terk edecek. Bu alandan faydalanan canlılar etkilenecek kısaca yaşam etkilenecek ekolojik denge bozulacak.

 

Bu alanlar boş kalmayacak.

 

Doğa boşluk kabul etmez, Bu boşalan alanlara bizim istemediğimiz canlılar yerleşecek bu durumdan çevremiz ve bu alanda yaşayan diğer canlılar etkilenecek

1970 yıllarda Konya ovasın da tarım alanlarını artırmak için sulak alanlarda drenaj kanalları açıldı. Sulama kanalları kuruldu. Yatırımlar yapıldı.

Sonuç beklendiği gibi olmadı. Kurutulan sulak alanlarda tarım yapılamadı. Tarımsal sulama ve içme ve kullanma suyu yeraltı suyu kullanıldığı için su seviyesi düştü ve kullanma masrafı artı.

Günümüzde Konya ovası sulama projesi ile Konya ovasını eski durumuna kavuşturma çalışmaları yapılmaktır.

Aynı durum iki binli yıllarda Hakkâri Yüksekova’da ki sulak alanlarda yapıldı. Bu sulak alanların kuruyan yerlerini çekirgeler üreme yeri olarak seçti ve biyolojik düşmanları olmadığı için fazlaca ürediler. Çekirgeler her yıl tarım arazilerine zarar vermeye başladılar.  kimyasal ilaçlarla mücadele etmek zorunda kaldılar. Kimyasal ilaçların çevreye ve canlılara ve insana zarar verdiği ve ekonomik olarak büyük maliyet getirdiği bilinmektedir.

Örnekler çoğaltılabilir.

Çevremize baktığımız zaman. Bu gibi örneklerden onlarcasını görebiliriz

 

Sulak alanları ve kuşları yok ederseniz fareler ve çekirgeler ile uğraşmak zorunda kalırsınız.

 

Kimyasal mücadeleyi tercih ederseniz kanserle uğraşmak zorunda kalırsınız.

 

Temiz Çevre, Sağlıklı Hayvan, Mutlu İnsan

Bu üçlüde hangisinde bir sorun olursa diğer kesimi etkiler.

Çevremize ve bütün canlılara Hakk ölçüsünde davranalım.

Çevre ve canlılar bize yaşamımızı sürdürmemiz için birer emanettir.

Gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakmak için,

Sulak alanlarımıza sahip çıkalım.

Saygılarımla

 

Prof. Dr. Lokman ASLAN

  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 21 15 1 5 38 15 50 +23
2 Konyaspor 21 12 3 6 33 16 42 +17
3 Beşiktaş 22 10 7 5 34 30 35 +4
4 Hatayspor 21 11 8 2 32 28 35 +4
5 Başakşehir FK 20 10 6 4 30 20 34 +10
6 Adana Demirspor 22 9 6 7 30 25 34 +5
7 Fenerbahçe 21 9 6 6 33 26 33 +7
8 Alanyaspor 21 9 7 5 32 32 32 0
9 Gaziantep FK 21 9 8 4 27 28 31 -1
10 Sivasspor 21 7 5 9 28 21 30 +7
11 Fatih Karagümrük 22 8 8 6 29 31 30 -2
12 Kayserispor 21 7 7 7 29 29 28 0
13 Galatasaray 21 7 8 6 26 28 27 -2
14 Giresunspor 21 7 10 4 20 21 25 -1
15 Antalyaspor 21 6 10 5 22 32 23 -10
16 Göztepe 21 5 10 6 24 29 21 -5
17 Kasımpaşa 21 5 10 6 24 29 21 -5
18 Altay 21 5 13 3 23 35 18 -12
19 Çaykur Rizespor 21 5 13 3 19 38 18 -19
20 Yeni Malatyaspor 21 4 14 3 17 37 15 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 20 13 4 3 35 16 42 +19
2 MKE Ankaragücü 20 13 4 3 32 15 42 +17
3 BB Erzurumspor 20 11 4 5 33 22 38 +11
4 Eyüpspor 20 10 4 6 30 22 36 +8
5 Bandırmaspor 20 10 7 3 32 20 33 +12
6 İstanbulspor 20 10 7 3 30 25 33 +5
7 Adanaspor 20 9 6 5 26 20 32 +6
8 Samsunspor 19 8 5 6 28 23 30 +5
9 Tuzlaspor 20 7 7 6 21 20 27 +1
10 Gençlerbirliği 20 8 10 2 23 29 26 -6
11 Manisa FK 20 7 9 4 22 26 25 -4
12 Boluspor 19 6 7 6 21 21 24 0
13 Kocaelispor 20 7 10 3 20 25 24 -5
14 Keçiörengücü 20 6 9 5 27 32 23 -5
15 Menemenspor 20 5 7 8 23 33 23 -10
16 Altınordu 20 7 12 1 27 40 22 -13
17 Bursaspor 20 5 10 5 23 31 20 -8
18 Denizlispor 20 5 11 4 19 30 19 -11
19 Balıkesirspor 20 2 16 2 14 36 8 -22
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/01/2022 Çaykur Rizespor vs Antalyaspor
 19/01/2022 Göztepe vs Sivasspor
 19/01/2022 Kayserispor vs Başakşehir FK
 19/01/2022 Fenerbahçe vs Altay
 19/01/2022 Trabzonspor vs Giresunspor
 20/01/2022 Alanyaspor vs Hatayspor
 20/01/2022 Galatasaray vs Kasımpaşa
 21/01/2022 Yeni Malatyaspor vs Beşiktaş
 22/01/2022 Antalyaspor vs Gaziantep FK
 22/01/2022 Adana Demirspor vs Fatih Karagümrük
 22/01/2022 Sivasspor - Fenerbahçe Sivasspor ligde evindeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
 22/01/2022 Başakşehir FK - Göztepe Başakşehir FK ligdeki son 12 maçında hiç kaybetmedi  Başakşehir FK yenilmez
 23/01/2022 Hatayspor - Çaykur Rizespor Çaykur Rizespor ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kazanamadı  Hatayspor yenilmez
 23/01/2022 Kasımpaşa - Kayserispor Kayserispor ligde deplasmandaki son 9 maçında hiç kazanamadı  Kasımpaşa yenilmez
 23/01/2022 Altay - Konyaspor Altay ligdeki son 14 maçında hiç kazanamadı  Konyaspor yenilmez
 23/01/2022 Galatasaray - Trabzonspor Trabzonspor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/01/2022 Samsunspor vs Kocaelispor
 22/01/2022 Manisa FK vs Gençlerbirliği
 22/01/2022 Ümraniyespor vs Menemenspor
 22/01/2022 Altınordu vs İstanbulspor
 22/01/2022 MKE Ankaragücü vs Denizlispor
 23/01/2022 Adanaspor vs Keçiörengücü
 23/01/2022 Bandırmaspor vs BB Erzurumspor
 23/01/2022 Boluspor vs Tuzlaspor
 23/01/2022 Eyüpspor vs Bursaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Ankaraspor vs Niğde Anadolu FK
 22/01/2022 Bayburt Özel İdare Spor vs Turgutluspor
 22/01/2022 Bodrumspor vs Diyarbekir Spor
 22/01/2022 Çorum FK vs Ergene Velimeşe
 22/01/2022 Kahramanmaraşspor vs Etimesgut Belediyespor
 22/01/2022 Sarıyer vs Sakaryaspor
 22/01/2022 Sivas Belediyespor vs Serik Belediyespor
 22/01/2022 Somaspor vs Adıyaman FK
 22/01/2022 Van Spor FK vs Afjet Afyonspor
 22/01/2022 1461 Trabzon FK vs İnegölspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Çatalcaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 23/01/2022 Batman Petrolspor vs Fatsa Belediyespor
 23/01/2022 Belediye Kütahyaspor vs Bursa Yıldırımspor
 23/01/2022 Elazığspor vs Başkent Gözgözler Akademi FK
 23/01/2022 Erbaaspor vs Arnavutköy Belediye
 23/01/2022 Hendek Spor vs Bergama Belediyespor
 23/01/2022 Kahta 02 Spor vs Osmaniyespor FK
 23/01/2022 Nevşehir Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 23/01/2022 Sancaktepe FK vs Karaman Belediyespor
HABER ARŞİVİ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI