Mustafa Işık
  03-07-2018 07:53:00

Divan Şiiri de Bizi Seviyor mu?

Divan şiirini okumaya başlamaya için, onu sevmekle başlamalıyız işe. Aramızdaki buzları eritmeliyiz, küskünlüğümüzü bir taraf bırakmalıyız. Çünkü bilmediğimizin düşmanıdır insanoğlu. Eğer daha çok şey öğrenirsek bilmediklerimiz hakkında, onlara karşı olan tutkumuz da o derece artacaktır.

 

Geçmişle aramızdaki o ağır kapı yavaş yavaş açıldığında arkasında ne müthiş zenginlikte bir hazinenin olduğunu görebileceğiz. Yeter ki, üstüm başım toza toprağa batmasın bahanesini bir tarafa bırakıp o kapıyı açmaya gayret edelim.

 

Şiir ki, ilk edebi icraatıdır insanoğlunun. Tarihi, insanlık tarihi kadar eskidir şiirin. İster Sümerlere uzatın ipin ucunu isterseniz de Homeros’un sazına-sözüne kulak verin. Yine de kaynağına inemeyeceksiniz. Ağzımıza giren ilk süt damlasına eşlik eden tatlı bir sade söz yumağı kulağımızın aşina olduğu o muhteşem ninnilerdir ilk içtiğimiz şiirler. Her zaman ve mekânda olan en büyük gerçeklik şu ki, şiiri hayatın vazgeçilmez parçasıdır.

 

Şiirimizin dil, konu, söyleyiş tarzı itibariyle şüphesiz en zengin damarı Divan şiiridir. Divan şiiri varlığını uzun süre devam ettirir. 11. yüzyıldan 19. yüzyıl sonlarına kadar çok sayıda şair yetiştiren Divan şiiri Osmanlı coğrafyası dışında birçok mekânı ve kişiye de etkisiyle büyülemiştir. Ama zamanla Batı’ya yönelişimizle birlikte yerini başka şiir anlayışlarına bırakır. Ama etkisini hiçbir zaman kaybolmaz. En modern tarzda yazan bir şair bile bu zengin gelenekten beslenmek zorunda hisseder kendini. Bunun sonucu olarak da bugün eğer bir Türk Şiirinden bahsediyorsak Divan Şiiri de tıpkı Halk ve Tekke şiiri gibi bu şiiri besleyen en önemli kaynaktır.

 

Bu gerçeklikten hareketle Divan edebiyatı, Halk edebiyatı ve günümüz edebiyatı arasında şekil ve muhteva yönünden farklılıklar olsa da aynı özden, aşktan beslenmişlerdir. Çünkü biliyoruz ki, edebiyat-sanat-şiir bir milletin dilindeki terennümün nazeninliğidir. Şairler de her şeyden önce birer insandır ve tüm insanlığı ilgilendiren acılar, sevinçler onların da yüreğini en güçlü haliyle zaten kavurmuşlardır.

 

Arap ve Fars edebiyatlarının tesirinde gelişen bu edebiyatın ilk ürünlerinin daha Orta Asya’da iken verildiğini (Kutadgu Bilig, Atabet’ül Hakayık) biliyoruz. Onun devamı olarak Türkler Anadolu’ya göçtüklerinde, yeni bir edebiyat oluşturmuşlardır. Elbette bu edebiyatın temelinde İslam kültürü vardır. Ancak tamamen dini konuları işleyen divan şiirlerinin yanı sıra dindışı konularda da şiirler yazılmıştır

 

Türk edebiyatı rengârenk çiçekli bir bahçedir ve bu bahçenin de en has çiçeği Divan şiiridir. Bu şiir, İslam dinini kabul etmeye başladığımız süreçle beraber sosyal, kültürel, bilimsel .. alanlardaki değişime bağlı olarak oraya çıkmış ve gelişmiştir. Ne var ki Divan şiiri kendine has kural ve kaideler ekseninde gelişmiştir ve bu gelişim eksenine öncellikle aşkı almıştır. Divan edebiyatında şiire, düzyazıdan daha çok önem verilmiştir.

Ancak bu, divan edebiyatında nesir olmadığı anlamına gelmemelidir. Şiirlerde gerek ilahi aşkı gerekse beşeri aşkı andıran platonik aşk beyitlerin esasını oluşturur. Kuranın ayetleri ve hadisler başta olmak üzere, dini ilimler, İslam tarihi, peygamber kıssaları, mucizeler, kerametler, milli- manevi kültür öğeleri vb. bu edebiyata kaynaklık ederler.

 

Divan şairleri ortak bir dil-üslup ve kelime hazinesi ekseninde eser meydana getirmektedirler. Dolayısıyla dünya görüşleri noktasında da bir farklılık göze çarpılmaz. Dünyayı geçici bir âlemdir, olgusunu dönemin şairlerinin tümüne mal etmek yanlış bir geneleme olmaz. Olmazsa olma bir diğer konu da elbette aşktır ki aşk, onulmaz bir derttir Divan şiirinin satırlarında ve Divan şairlerinin sinesinde.  Ama şair, bundan şikâyetçi değildir. Aşkın muhatabı olan sevgili ise ay yüzlü, boyu selvi, saçları sümbül, yanakları lâle yahut gül, gözleri nergis, kaşları yay, kirpikleri ok, dişleri inci, çene çukuru kuyu, beli kıldan ince, dudağı, ölmezlik suyu, ayağının tozu, sürme olarak vasıflandırılır. İlkbahar yani gül mevsimi, sevgili ile birlikte olma ve şarap içme zamanıdır. Sevgili, âşığa hep eziyet eder. Şairse hep acı çeker.

 

Şair her daim âşıktır, burada ama sevilen vefasızdır, cefakârdır. Üstüne üstlük bir de rakibi vardır aşığın. Aşkın ilacı yoktur ama âşık mutludur yarasından. Sevilen ay parçasıdır, güneştir. Selvi boyludur o, saçları sümbüldür biraz,  biraz misk kokar.  Kırmızı güldür o yanaklar bazen de laledir. Ah, gözler yok mu nasıl da nergis gibi baygın bakar. Yaydır kaşları, kirpikleri peykan uçlu oktur. Bakışlara ne demeli peki her biri bir kılıç yarası veya zehir damıtan hançer. Dudaklar mücevher kutusu açmaya parmakların kıyamayacağı, biraz gonca biraz mim. Dişler, o kutudaki paha biçilmez inciler, mercanlar.. Nazlıdır, edalıdır, yürüyüşünde nice seviler kamet durur. Ama ne edeceksin vefasızı.. Hep vaat eder ama nedense hiç sözünde durmaz.

 

Gecen zamana rağmen, vefasızlığımızı da göz ardı etmeyerek iade-i itibar babında o saygınlı korumaya çalışmalıyız. Yeni nesli bu zenginlikle zenginleştirmek için gayret sarf etmekten geri kalmamalıyız.

 

Mustafa IŞIK

  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 38 23 3 12 69 36 81 +33
2 Fenerbahçe 38 21 7 10 73 38 73 +35
3 Konyaspor 38 20 10 8 66 45 68 +21
4 Başakşehir FK 38 19 11 8 56 36 65 +20
5 Alanyaspor 38 19 12 7 67 58 64 +9
6 Beşiktaş 38 15 9 14 56 48 59 +8
7 Antalyaspor 38 16 11 11 54 47 59 +7
8 Fatih Karagümrük 38 16 13 9 47 52 57 -5
9 Adana Demirspor 38 15 13 10 60 47 55 +13
10 Sivasspor 38 14 12 12 52 50 54 +2
11 Kasımpaşa 38 15 15 8 67 57 53 +10
12 Hatayspor 38 15 15 8 56 60 53 -4
13 Galatasaray 38 14 14 10 51 53 52 -2
14 Kayserispor 38 12 15 11 54 61 47 -7
15 Gaziantep FK 38 12 16 10 48 56 46 -8
16 Giresunspor 38 12 17 9 41 47 45 -6
17 Çaykur Rizespor 38 10 22 6 44 71 36 -27
18 Altay 38 9 22 7 39 57 34 -18
19 Göztepe 38 7 24 7 40 77 28 -37
20 Yeni Malatyaspor 38 5 28 5 27 71 20 -44
Takım O G M B A Y P AV
1 MKE Ankaragücü 36 21 8 7 56 31 70 +25
2 Ümraniyespor 36 21 8 7 64 37 70 +27
3 Bandırmaspor 36 19 12 5 56 34 62 +22
4 İstanbulspor 36 17 10 9 57 40 60 +17
5 BB Erzurumspor 36 16 10 10 55 44 58 +11
6 Eyüpspor 36 15 9 12 56 44 57 +12
7 Samsunspor 36 13 11 12 54 46 51 +8
8 Boluspor 36 14 14 8 42 44 50 -2
9 Manisa FK 36 14 15 7 45 44 49 +1
10 Tuzlaspor 36 13 13 10 45 44 49 +1
11 Denizlispor 36 14 15 7 46 50 49 -4
12 Keçiörengücü 36 13 14 9 45 47 48 -2
13 Gençlerbirliği 36 14 16 6 44 54 48 -10
14 Adanaspor 36 12 15 9 40 44 45 -4
15 Altınordu 36 14 19 3 45 62 45 -17
16 Kocaelispor 36 12 16 8 40 49 44 -9
17 Bursaspor 36 12 16 8 43 53 44 -10
18 Menemenspor 36 8 14 14 42 57 38 -15
19 Balıkesirspor 36 3 30 3 26 77 12 -51
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/08/2022 Trabzonspor vs Hatayspor
 13/08/2022 Kayserispor vs İstanbulspor
 13/08/2022 Adana Demirspor vs Sivasspor
 13/08/2022 Galatasaray vs Giresunspor
 14/08/2022 Gaziantep FK vs MKE Ankaragücü
 14/08/2022 Ümraniyespor vs Antalyaspor
 14/08/2022 Alanyaspor vs Beşiktaş
 15/08/2022 Konyaspor vs Başakşehir FK
 15/08/2022 Kasımpaşa vs Fenerbahçe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/08/2022 Altay vs Samsunspor
 13/08/2022 Manisa FK vs Boluspor
 13/08/2022 Çaykur Rizespor vs Keçiörengücü
 13/08/2022 Eyüpspor vs Denizlispor
 13/08/2022 Gençlerbirliği vs Altınordu
 14/08/2022 Bodrumspor vs Yeni Malatyaspor
 14/08/2022 Sakaryaspor vs Göztepe
 15/08/2022 Adanaspor vs Tuzlaspor
 15/08/2022 BB Erzurumspor vs Pendikspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
HABER ARŞİVİ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI