X 20

Vanda Petrol Var

Hasan Oktay Van'da yıllardır gizlenen bir gerçeği yazdı.
 Tarih: 22-06-2015 14:23:54   Güncelleme: 23-06-2015 10:58:54
Vanda Petrol Var

Haberhergün.com yazarlarında hasan oktay van ile ilgili yıllardır üstü kapatılan petrol gerçeğini  yazdı.

 

İŞTE O YAZI;

Abdülhamit, 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşından sonra Rusların Doğuanadolu üzerinde hesaplar yapmasından oldukça rahatsız olmuştu. Ruslar doğuya bir çivi çakılsa hemen İstanbul'daki elçisi vasıtasıyla Osmanlı Devletine nota veriyor, adeta doğuda bir çivi bile çakılamaz oluyordu. Doğunun bu gün bu halde olmasının iki ana sebebi vardır. Birincisi Moğol istilası, ikincisi başta Rusya olmak üzere emperyalist devletlerin tutumu. Rusya, ekonomik ve sosyal olarak geri kalmış doğuda daha rahat istismar yapabilecek, Ermenilere daha rahat destek vererek böylece iki halk arasında dengesizlik neticesi oluşacak rahatsızlık bahane gösterilerek müdahale edilebilecekti.



İşte Abdülhamit bu durumu iyi tespit ederek Van'a bir heyet göndererek 1898'de Van Gölü'nde tersane inşası, vilayet dahilinde kömür, demir, neft ve sair madenlerin çıkarılması çalışmaları yaptırmıştır. Bu çalışmalara hız verilerek 1899 yılında Bargiri (Muradiye) kazası yakınlarındaki neft madeni imtiyazının Hazineyi Hassa'ya verilmesi konusundaki irade sadarete bildirilmiştir. Bu İrade bildiriminden sonra bölgede ciddi çalışmalar yapılarak ilkel şartlarda da olsa petrol işletilmeye başlanmıştır.



Petrol İşletmeleri Özelleştiriliyor

20 Ocak 1909'da Bargiri'de (Muradiye) Hazineyi Hassa tarafından işletilen petrol yatakları özelleştirilerek Fuat Paşa'ya ve Van Belediyesine bölgenin işletmesi devredilmiştir. Van Gölünde işletmeye açılan motorlu gemilerin mazot ihtiyacı ve bölgenin aydınlatma ihtiyacını karşılayacak gaz yağı bu işletmelerden temin edilmeye başlanmıştı. Hatta 1910 yılında bu bölgeden çıkan petrol ile çalışacak bir motor ile elektrik elde edilerek Van'a elektrik verilmesine bile karar verilmiştir. Petrol peşinden modernleşmeyi Van'a taşımakta gecikmemişti. Bunun için 1914 yılında Van vilayetinde zengin kömür ve petrol madenlerinden ahalinin istifadelerinin temini için gerekli çalışmaların yapılması için yeni faaliyetler yapılmasına karar verildi. 1914 verilen bu karar neticesi yapılan çalışmalar sonuç vermiş ve bu sefer Tımar nahiyesi ve çevresinde Mustafa Fazıl Bey'e petrol ile neft işletme ruhsatı verilmiştir.

Amik Kalesi, Haydar Köyü, Mürüvaz Köyü, Surp Gevork Manastırı arasında kalan 5000 dönüm arazide petrol işletmeye hazırlanan Mustafa Fazıl Bey Ermeni isyanı neticesi bu teşebbüsünü fiiliyata geçirememiştir. Van'da zor şartlar altında gerçekleştirilen hamleler Ermeni isyanı neticesinde ortada kalmıştır. Fakat Van Ruslar tarafından Mayıs 1915'te işgal edilince hem Muradiye ve hem de Amik bölgesindeki petrol yatakları işletmeye başlanmış ve Rusların bölgedeki motorize kuvvetlerinin mazot ihtiyacı bu bölgeden temin edilmiştir.

Hatta Ruslar Osmanlı Devletinin işletmeye koyduğu Van Gölü gemi işletme projesini daha da geliştirerek askeri amaçla gölde ulaşım gerçekleştirerek bu gemilerin mazot ihtiyacı da yine bu bölgeden elde edilmiştir. General Ali İhsan Sabis Van'ı geri aldıktan sonra harap haldeki Van şehrinin iaşe işlerini temin için ve Tatvan'a geçebilmek için bu gemileri kullanmıştır. Van öyle harap edilmiş, ahalisi öyle perişan edilmiş ki Van'da çivi çakacak kimse yokmuş. İşte bu ortamda Van'dan binbir güçlüklerle Van'dan kaçabilenler artık geri gelmeye başlamışlardır.



Cumhuriyet Dönemi Çalışmaları

Şehir imar edilirken petrol tekrar gündeme gelmiş ve Fransız petrol işletmecisi Emil Mayer 20 Ocak 1924 'te Türkiye Cumhuriyetine baş vurarak Beşparmak ve Gürzüt köylerindeki Petrol imtiyazının kendisine verilmesini istemiştir. Fransa'dan kalkıp Van petrolüyle ilgilenen bu şahsın gayreti oldukça ilginçtir. Yapılan çalışmalar neticesi Fransız uyruklu Emil Mayen'e bu bölgenin işletme ruhsatının verilmesinin şimdilik mümkün olmadığı kararına varılmıştır. Yeni bir devlet kurulmuştur ve ülkemizde bu tür teşebbüslere iyi gözle bakılmaması oldukça normal sayılmalıdır. Fakat bu petrol de işletilmelidir. 27 Ağustos 1924'te yani müracaatının uygun olmadığı cevabının verildiği tarihten 8 ay sonra Beşparmak ve Gürzüt köylerindeki Petrol imtiyazının Fransız uyruklu Emil Mayen'e devredilmesi için işlemlerin yapılmasına karar verildi ve Beşparmak ve Gürzüt köylerindeki Petrol artık Mayen tarafından işletilmeye başladı.



Beşparmak ve Gürzüt işletmesi bu şekilde yeniden çalıştırılmaya başlanmışken, 23 Ocak 1926'da ise Hereşik ve Amik köylerinde petrol aramak üzere Mustafa Fazıl'a daha önce verilen imtiyaz hissesinin bir kısmının İstanbul milletvekili Edip Servet'e devredilmesine karar verilerek bu bölgede işletme faaliyetleri başladı.



- 1 Ocak 1933 Başparmak ve Gürzüt köylerinde bulunan ve Emil Mayen'e ait petrol ve petrol madeni imtiyazının fesih muamelesinin yapılması için yoğun bir çalışma yapıldı. Fakat verilen kararda bu işletmenin feshedilmesi için bir sebep olmadığına hükmedildi.


- 25 Haziran 1937'de Başparmak ve Gürzüt köylerinde imtiyazı Emil Mayel'e ait petrol madeni imtiyazı Ağrı isyanından dolayı işletme yeteri kadar faal çalışamadığından fesh edildi.



Van'da petrolün macerası bu şekilde devam ederken 4 Haziran 1943'te Van Gölü civarındaki Petrol Madeni rezervleri hakkında bir araştırma daha yapılmasına karar verilir. Bu kararı da Şark Yıldızı romanı yazarı Hikmet Ilgaz Beye verilmesi uygun görülür. Hikmet Ilgaz'ın yazdığı roman Van için yazılmış en güzel ve en acıklı bir roman olup Van'ın Ermeni isyanı ve peşinden cereyan eden acılı günleri anlatmakta olup bu gün bile bir çok tarihçi Van Ermeni olaylarını anlatırken bu romanı tarihi belge olarak kullanır.

 

Hikmet Ilgaz'ın Van Petrolleri ile ilgili Raporu

"....Aradan onbeş sene geçmiş cihan harbi başlamış, Ruslar bölgeyi işgal etmişler ve petrol bölgesini işletmeye uygun görmüşler, Rusya'dan sondaj aletleri getirerek petrolü çıkararak işletmeye başlamışlar. Buraya yirmiye yakın bina yapmışlar. Günde iki ton mazot çıkarmaya başlamışlar. Bu da araçlara yetecek miktardadır. Ruslar geri çekilirken kuyuları kapatmışlar, bir daha işletilmesin diye de tahribat yapmışlardır. Ruslarla müttefik olan Fransızlar burada Rusların petrol işlettiğini duyunca Rusya'ya adamlar göndererek bu bölge ile ilgili istihbarat yapmışlar petrolün zengin olduğuna karar verince de (Emil Mayer) ruhsat için Türkiye Cumhuriyetine baş vurmuşlardır.



İngilizler de bölgedeki petrole merak sarmış, fakat bölgede yaptıkları sathi incelemede Türkiye'ye bu işletme hakkında olumsuz rapor vermiştir. Bölgede ulaşım problemi olduğundan ağır sondaj makinaları köye gelemediğinden yapılan tüm çalışmalar petrolün gerçek rezervini çıkarmaya yetmiyordu" İşte bütün dünyanın ilgilendiği ve imkansızlıklar yüzünden çıkarılamayan Van petrollerinin 50 yıllık macerası.



Van Valisi başta olmak üzere Devlet yetkililerinin deprem sonrası hafızasını bir kere daha yitiren VAN'a yapılabilecek en büyük iyilik bu petrolün rezervinin tespitidir.    

Etiketler
  Editör: vandahaber   Kaynak: Editör
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER VAN HABER Haberleri
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Fenerbahçe 13 9 2 2 36 14 29 +22
2 Galatasaray 13 8 2 3 23 10 27 +13
3 Adana Demirspor 13 6 1 6 24 14 24 +10
4 Konyaspor 14 6 2 6 16 9 24 +7
5 Başakşehir FK 13 7 3 3 19 15 24 +4
6 Kayserispor 14 7 5 2 20 15 23 +5
7 Trabzonspor 13 6 2 5 19 16 23 +3
8 Beşiktaş 13 6 3 4 26 18 22 +8
9 Alanyaspor 14 4 5 5 19 24 17 -5
10 Gaziantep FK 13 4 5 4 19 19 16 0
11 Antalyaspor 12 5 6 1 19 21 16 -2
12 Giresunspor 13 4 6 3 13 20 15 -7
13 Kasımpaşa 13 4 6 3 11 22 15 -11
14 Hatayspor 13 4 7 2 12 22 14 -10
15 Fatih Karagümrük 13 3 6 4 24 27 13 -3
16 MKE Ankaragücü 13 3 6 4 16 21 13 -5
17 Sivasspor 14 2 7 5 13 19 11 -6
18 İstanbulspor 13 2 9 2 12 26 8 -14
19 Ümraniyespor 13 1 8 4 15 24 7 -9
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 15 10 1 4 22 9 34 +13
2 Çaykur Rizespor 14 6 1 7 21 10 25 +11
3 Pendikspor 14 7 3 4 20 9 25 +11
4 Keçiörengücü 14 7 3 4 26 19 25 +7
5 Boluspor 14 7 3 4 14 8 25 +6
6 Samsunspor 14 6 2 6 20 13 24 +7
7 Manisa FK 14 6 3 5 22 20 23 +2
8 Bodrumspor 14 6 4 4 23 17 22 +6
9 Bandırmaspor 14 5 3 6 18 19 21 -1
10 Sakaryaspor 15 6 8 1 23 25 19 -2
11 Altay 14 4 4 6 12 13 18 -1
12 Adanaspor 14 4 5 5 22 22 17 0
13 Göztepe 13 5 6 2 12 12 17 0
14 Tuzlaspor 14 4 6 4 17 19 16 -2
15 Erzurumspor FK 14 3 6 5 15 21 14 -6
16 Altınordu 14 3 8 3 14 26 12 -12
17 Yeni Malatyaspor 15 2 8 5 14 24 11 -10
18 Gençlerbirliği 14 1 9 4 14 27 7 -13
19 Denizlispor 14 1 10 3 10 26 6 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 Bucaspor 1928 16 10 1 5 28 9 35 +19
2 Kocaelispor 16 10 1 5 32 17 35 +15
3 İskenderunspor A.Ş. 16 10 2 4 24 12 34 +12
4 Karacabey Belediye Spor 16 8 2 6 23 13 30 +10
5 1461 Trabzon FK 16 8 3 5 18 10 29 +8
6 Ankara Demirspor 16 7 3 6 23 9 27 +14
7 Kırklarelispor 16 6 3 7 18 13 25 +5
8 Van Spor FK 16 6 4 6 19 17 24 +2
9 Serik Belediyespor 16 6 4 6 21 20 24 +1
10 Zonguldak Kömürspor 16 7 6 3 17 19 24 -2
11 Fethiyespor 16 5 8 3 19 26 18 -7
12 Etimesgut Belediyespor 16 4 7 5 19 21 17 -2
13 Sarıyer 16 3 5 8 18 23 17 -5
14 Kastamonuspor 16 4 7 5 15 22 17 -7
15 Adıyaman FK 16 3 7 6 14 22 15 -8
16 Balıkesirspor 16 4 9 3 12 21 15 -9
17 Kırşehir FSK 16 2 7 7 13 20 13 -7
18 Uşak Spor 16 3 9 4 10 22 13 -12
19 Diyarbekir Spor 16 1 9 6 13 25 9 -12
20 Pazarspor 16 1 11 4 10 25 7 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 Yeni Mersin İY 14 11 2 1 21 7 34 +14
2 52 Orduspor FK 14 9 3 2 23 13 29 +10
3 Karşıyaka 14 8 4 2 16 7 26 +9
4 Karaköprü Belediyespor 14 7 2 5 15 6 26 +9
5 Belediye Derincespor 14 7 2 5 18 14 26 +4
6 Belediye Kütahyaspor 14 6 3 5 18 12 23 +6
7 Ağrı 1970 Spor 14 6 3 5 13 9 23 +4
8 Nevşehir Belediyespor 14 5 4 5 18 16 20 +2
9 Hacettepe 1945 14 5 5 4 17 18 19 -1
10 Elazığspor 14 5 6 3 16 21 18 -5
11 1954 Kelkit Bld.Spor 14 3 4 7 11 13 16 -2
12 1922 Konyaspor 14 5 8 1 14 20 16 -6
13 Çatalcaspor 14 4 7 3 15 16 15 -1
14 Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü 14 4 7 3 11 16 15 -5
15 Şile Yıldızspor 14 1 5 8 12 15 11 -3
16 Yomraspor 14 2 8 4 8 15 10 -7
17 Edirnespor 14 3 11 0 10 22 9 -12
18 Eskişehirspor 14 2 9 3 13 29 9 -16
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/12/2022 Adana Demirspor vs Fatih Karagümrük
 25/12/2022 Antalyaspor vs MKE Ankaragücü
 25/12/2022 Galatasaray vs İstanbulspor
 25/12/2022 Gaziantep FK vs Beşiktaş
 25/12/2022 Hatayspor vs Giresunspor
 25/12/2022 Kasımpaşa vs Sivasspor
 25/12/2022 Konyaspor vs Alanyaspor
 25/12/2022 Trabzonspor vs Fenerbahçe
 25/12/2022 Ümraniyespor vs Başakşehir FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/12/2022 Eyüpspor vs Tuzlaspor
 03/12/2022 Bandırmaspor vs Altınordu
 03/12/2022 Bodrumspor vs Gençlerbirliği
 03/12/2022 Samsunspor vs Denizlispor
 03/12/2022 Sakaryaspor vs Erzurumspor FK
 04/12/2022 Manisa FK vs Keçiörengücü
 04/12/2022 Adanaspor vs Göztepe
 04/12/2022 Altay vs Boluspor
 05/12/2022 Çaykur Rizespor vs Pendikspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/12/2022 Ankara Demirspor vs Kastamonuspor
 03/12/2022 Bucaspor 1928 vs Van Spor FK
 03/12/2022 Kocaelispor vs Etimesgut Belediyespor
 03/12/2022 Sarıyer vs İskenderunspor A.Ş.
 03/12/2022 Serik Belediyespor vs Diyarbekir Spor
 04/12/2022 Fethiyespor vs Kırklarelispor
 04/12/2022 Balıkesirspor vs Adıyaman FK
 04/12/2022 Kırşehir Futbol Spor Kulübü vs Karacabey Belediye Spor
 04/12/2022 Pazarspor vs 1461 Trabzon FK
 04/12/2022 Uşak Spor vs Zonguldak Kömürspor
 04/12/2022 Balıkesirspor - Adıyaman FK Adıyaman FK ligde deplasmandaki son 8 maçında hiç kazanamadı  Balıkesirspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/12/2022 Karşıyaka vs Yeni Mersin İdman Yurdu
 03/12/2022 Şile Yıldızspor vs Belediye Derincespor
 03/12/2022 Yomraspor vs Çatalcaspor
 04/12/2022 Ağrı 1970 Spor vs Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü
 04/12/2022 Eskişehirspor vs Belediye Kütahyaspor
 04/12/2022 Hacettepe 1945 vs Nevşehir Belediyespor
 04/12/2022 Karaköprü Belediyespor vs Elazığspor
 04/12/2022 1922 Konyaspor vs Edirnespor
 04/12/2022 1954 Kelkit Bld.Spor vs 52 Orduspor FK
HABER ARŞİVİ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI